Akɔntabubu me vevienyenye
“Vevi” fia be madzɔ bɔbɔe o le ʋuafɔ dzɔdzɔe dzi, menye “nyateƒe” o, eye menye “viɖe le eŋu” hã o.

p-asixɔxɔ 0.05 fia be ʋuafɔ dzɔdzɔe ana nɔnɔme si ɖe akpa ale zi ɖeka le zi blaeve me. Ne èkpɔ ʋuafɔ blaeve ŋu la, ɖeka ato dodokpɔ la me le dzɔdzɔme ko ta.
Nu si p-asixɔxɔ nye
MɔnukpɔkpɔakɔntabubuMɔnukpɔkpɔMɔnukpɔkpɔ be emetsonu aɖe nadzɔ, tso 0 va ɖo 1 alo tso 0% va ɖo 100%. Xexlẽdzesi ɖeka: 1/37 = 2.70%.Xlẽe blibo → be woakpɔ ɖeɖe ɖa tso titina ŋu si lolo abe esi wokpɔ ene alo wu, ne ʋuafɔ la le dzɔdzɔe. Nya wònye ku ɖe nyatakakawo ŋu le susu aɖe te, ke menye ku ɖe ʋuafɔ la ŋutɔ ŋu o. p-asixɔxɔnumekuƒep-asixɔxɔMɔnukpɔkpɔ be nàkpɔ dzodzro si lolo abe esi nèkpɔ ene alo wu, ne ʋuafɔ la nye ʋuafɔ dzɔdzɔe.Xlẽe blibo → 0.03 gblɔna be: ʋuafɔ dzɔdzɔe wɔa esia le 3% me. Megblɔna be: mɔnukpɔkpɔ 97% li be ʋuafɔ la ɖea akpa o. Ahiã be nya evelia nanya ale si ʋuafɔ siwo ɖea akpanumekuƒeƲuafɔ si ɖea akpaƲuafɔ si ƒe gbegblẽwo na be dowo dometɔ aɖewo ƒe mɔnukpɔkpɔ de to wu 1/37. Mesɔ gbɔ o, eye woate ŋu adze sii to trɔtrɔ akpe geɖe siwo woŋlɔ ɖi me ko.Xlẽe blibo → bɔ tso gɔmedzedzea me, eye le kasino yeyewo me la, wo mebɔ kura o; esia na be emetsonu vevi ɖeka ate ŋu anye dzɔdzɔmenu ko wu be wònye nu yeye aɖe si wokpɔ.
Tsɔtsɔsɔ geɖewo
Dodokpɔ ɖe sia ɖe si nèwɔ le ʋuafɔ dzɔdzɔe dzi la ƒe mɔnukpɔkpɔ be wòato eme le 5% ƒe dzidzenu dzi nye 5%. Do ʋuafɔ blaeve kpɔ eye ɖeka ato eme. Do ʋuafɔ ɖeka kpɔ le ɣeyiɣi blaeve vovovowo me eye ɖeka ato eme. Do kpɔɖeŋu ɖeka kpɔ kple dodɔwɔnuDoDo 37 siwo dzi xexlẽdzesiwo le le rotor la dzi dometɔ ɖeka. Woyɔnɛ hã be slot, cup.Xlẽe blibo → ƒe ƒuƒoƒo 37, akpaʋuafɔAkpaDowo ƒe akpa si kplɔ wo nɔewo ɖo le ʋuafɔ la dzi, si to vovo na xexlẽdzesi ƒe ha aɖe le kplɔ̃ ƒe ɖoɖo dzi.Xlẽe blibo → ƒe ƒuƒoƒo ade kple amadede ƒe ƒuƒoƒo etɔ̃, eye nane ato eme. Atikee nye be nàɖo dodokpɔ la ɖi hafi akpɔ nyatakakawo, nàwɔe zi ɖeka, eye nàɖo kpe edzi le nyatakaka yeyewo dzi. Dzodzro si kpɔa ʋuafɔ “si ɖea akpa” la, zi geɖe la, eyae na emetsonu la dzɔ.
Vevienyenye kple lolome
Kpɔɖeŋu gã ŋutɔ ate ŋu ana akpaɖeɖe sue aɖe si mele vevie o nazu vevi. Do si dzɔna le 1/36.5 me le 1/37 teƒe nye gbegblẽ ŋutɔŋutɔ si aɖo vevienyenye le trɔtrɔ miliɔn ʋɛ aɖewo me, gake ana nàbu ga ke le fetugaFetuNu si bɛt si ɖu dzi gbugbɔna naa, si wogblɔna abe “X ɖe 1 ŋu” ene, eye bɛtga si gbugbɔ va la le eŋu.Xlẽe blibo → 35 ɖe 1 ŋu dzi. Nu si le vevie na fefewɔla enye ŋusẽ ƒe lolome: ɖe do aɖe dzɔna le 1/36 alo wu mea, eye ale ka? Chi-square gblɔa nya na wò tso ʋuafɔ la ŋu; zi alesi do la dzɔna ɖeɖeko gblɔa nya na wò tso bɛt la ŋu.
Ŋusẽ
Vodada bubu lae nye be màkpɔ akpaɖeɖe si li o. Le trɔtrɔ 1,000 me la, do si dzɔna le 1/30 me (akpaɖeɖe gã ŋutɔ) la, wokpɔnɛ le zi ƒe afã kloe me ko le 5% ƒe dzidzenu dzi. Kpɔɖeŋu ƒe lolome, ke menye nunya o, lae ɖɔa esia ɖo. Kpɔɖeŋu ƒe lolome ƒe axa la na xexlẽdzesiwo.
Dzidzenu si sɔ le nyateƒe me
Hafi akpaɖeɖe ƒe nya nanye nu si dzi woalé ŋku ɖo la: dodokpɔ si wotia do ŋgɔ, p < 0.01 le 0.05 teƒe, gbugbɔwɔwɔ le kpɔɖeŋu si le eɖokui si eye ƒe lolome sɔ kplii dzi, kple zi alesi do siwo dzɔna wu la dzɔna si nye 1/34 alo wu le gbugbɔwɔwɔ megbe. Wode dzidzenu sia zi ʋɛ aɖewo ko le fefe la ƒe ŋutinya me, eye gbeɖe o, abe ale si nuŋɔŋlɔ siwo le ŋutega fia ene, le ʋuafɔ yeye si dzi wokpɔna nyuie dzi.
Nyabiasewo
Ɖoɖo si wolɔ̃ ɖe edzi tso ƒe 1920-awo me. Naneke mele eŋu si to vovo o; 0.01 nye dzidzenu si sɔ wu ne èle ʋuafɔ geɖe me dzrom.
Ɖewohĩ mele emetsonu siwo sɔ dom o. Ate ŋu anye dila ƒe ŋusẽ, nuŋɔŋlɔ me vodada alo nyatakaka ŋɔŋlɔ ɖe kɔmpiuta me ƒe kuxi. Gbugbɔe wɔ.
Ao. Egblɔna na wò be mama la mesɔ o. Akpa ƒe numekuku kple ŋusẽ ƒe lolome gblɔa afi si wòle la na wò.
Modzaka kple akɔntabubu
Te wo kpɔ le ɖokuiwò si gbã. Wobla ŋuɖoɖo ɖe sia ɖe ɖe go; ʋui ne èsɔ gbe.
Wogblɔ be ʋuafɔ zeroʋuafɔZeroDo gbemumu ɖeka si dzi bɛt sɔsɔe, wuieve alo sɔti ƒe bɛt aɖeke metsyɔna o; kasino ƒe viɖe ƒe dzɔtsoƒe. Woyɔnɛ hã be zero ɖeka, 0.Xlẽe blibo → eve aɖe dzi la, wuievebɛtWuieve1–12, 13–24 alo 25–36, fetu 2:1.Xlẽe blibo → gbãtɔ do zi 742 le trɔtrɔ 3,000 me. Kakaɖe ƒe dzidzenuakɔntabubuKakaɖe ƒe dzidzenuKakaɖe ƒe ke; didime si emetsonu aɖe ɖona tso asixɔxɔ si wokpɔ mɔ na gbɔ zi geɖe.Xlẽe blibo → nenie esia le ete na titina la, eye zi nenie ʋuafɔ dzɔdzɔe awɔ esia?
Fia ŋuɖoɖo la
Ŋuɖoɖo Abe kakaɖe ƒe dzidzenu 8.1 ene le ete. Ʋuafɔ dzɔdzɔe awɔe abe zi ɖeka le agbagbadzedze 3 × 10¹⁵ me ene, si fia be gbeɖe o. Ŋuɖoɖo si wota kple nyabiase la gblɔ be 11.75; míawo míekpɔ 8.07.
Wuieve gbãtɔ xɔa dodɔwɔnuDoDo 37 siwo dzi xexlẽdzesiwo le le rotor la dzi dometɔ ɖeka. Woyɔnɛ hã be slot, cup.Xlẽe blibo → 38 la dometɔ 12. Le trɔtrɔ 3,000 me la, eƒe dodowo ƒe titina nye 3,000 × 12/38 = 947.4, kple kakaɖe si nye √(3,000 × 12/38 × 26/38) = 25.5.
742 le 205.4 te na titina la: 205.4/25.5 = kakaɖe ƒe dzidzenu 8.07.
Ʋuafɔ dzɔdzɔe ɖiɖina kakaɖe ƒe dzidzenu etɔ̃ le ete abe zi ɖeka le agbagbadzedze 740 me ene; enyi le ete, abe zi ɖeka le 3 × 10¹⁵ me ene (gakpo ƒe nɔnɔme, axa ɖeka). Ne wobu be xlẽla la de dzesi wuieve etɔ̃awo dometɔ vɔ̃ɖitɔ la hã la, metrɔa nu vevi aɖeke o. Emetsonu sia tɔgbe fia be ʋuafɔ la, alo xexlẽme la, gble. Le ʋuafɔ zero ɖeka dzi la, xexlẽme ma ke anye kakaɖe ƒe dzidzenu 9.0 le ete (titina 973.0, kakaɖe 25.6).
Nukokoe sue

Ʋuafɔ dzɔdzɔe ɖeka le blaeve me nye “vevi”. Esiae xexlẽdzesi la fia.
Nunyaƒewo
- Pearson, K. “On the criterion that a given system of deviations from the probable…”
- Feller, W. An Introduction to Probability Theory and Its Applications, Vol. 1.
- Wizard of Odds. “Ask the Wizard”, roulette ŋuti nyabiasewo.